Του Αγίου Ρωμανού του Μελωδού κοντάκιο «Εις τον άσωτον υιόν» με ακροστιχίδα: «δέησις και ταύτη η Ρωμανού»

Ο Τ. Κ. Παπατσώνης για την Παναγιά μας και τον Άθω

Από το βιβλίο του ποιητή Τ. Κ. Παπατσώνη,

Ἄσκηση στόν Ἄθω ἤτοι Πηδάλιον νηπτικόν γιά περιδιάβαση τοῦ Ὄρους (εκδ. Ἴκαρος)

Ο Τ. Κ. Παπατσώνης (1895-1976) χαρακτηρίζεται συνήθως ως "θρησκευτικός ποιητής". Οι ακαδημαϊκοί φιλόλογοί μας ασκούν έτσι το μοναδικο ίσως "τάλαντο" που διαθέτουν, αυτό του ανέμπνευστου καλαμαρά, που ταξινομεί (μάλλον για να ξεμπερδεύει με τα δύσκολα) προσωπικότητες δημιουργών αχώρητων σε προκατασκευασμένα σχήματα. 

Όμως ο Παπατσώνης υπήρξε ένα unicum στο στερέωμα των νεώτερων γραμμάτων μας με ένα έργο όχι κατ' ανάγκη εκτενές: Δύο συλλογές, η Εκλογή Α΄ και η Εκλογή Β΄, και η Ursa minor (Μικρά άρκτος) - πολύστιχο ποιήμα, το οποίο δημοσιεύθηκε το 1944, την ίδια χρονιά με την σεφερική Κίχλη. 

Άγιοι και λαϊκή ευσέβεια

Μεγάλοι άγιοι του Ιουλίου και λαϊκές παραδόσεις

Με άλογα στο Μέτσοβο, στο πανηγύρι της αγίας Παρασκευής

Ως γνωστόν, η Ορθόδοξη Καθολική Εκκλησία εορτάζει περί τα τέλη του μηνός Ιουλίου δύο μεγάλους αγίους του εορτολογίου της με εξαιρετικά μεγάλη απήχηση στη λαϊκή συνείδηση και έκγλυφο αποτύπωμα στη λαϊκή ευσέβεια, το οποίο καταγράφει και ερμηνεύει η επιστήμη της λαογραφίας.

Στις 26 Ιουλίου τιμάται η μνήμη της αγίας Παρασκευής, ενώ την επομένη, 27^η του αυτού μηνός, τιμάται η μνήμη ενός εκ των ιαματικών Αναργύρων, του αγίου Παντελεήμονος. Με την αφορμή αυτή θα αναφερθούμε κατωτέρω διά βραχέων σε λαϊκά έθιμα που συνδέονται με την εορτή των αγίων. Οδηγός μας το σημαντικό ευσύνοπτο πόνημα του Γ. Α. Μέγα, Ἑλληνικές γιορτές και ἔθιμα τῆς λαϊκῆς λατρείας, Αθήνα (Βιβλιοπωλείο της Εστίας, ζ΄ έκδοση) 2012.

Εξετάσεις στη Χριστιανική Ηθική

Ιούνιος 2016

Η ορθόδοξη ηθική είναι εν ασκήσει θεοκοινωνία

"Μiser est omninus animus vinctus 

amicitia rerum mortalium" 

Ιερός Αυγουστίνος

Αναρτώ για τους ενδιαφερομένους φοιτητές της ΑΕΑ Βελλάς την ύλη του μαθήματος της Ηθικής του Στ΄ Εξαμήνου Ιερατικού προγράμματος από τα συγγράμματα του Καθηγητή  Γ. Ι. Μαντζαρίδη. Στην ύλη του μαθήματος περιλαμβάνονται επιπροσθέτως οι παραδόσεις μου.

Άγιον Πάσχα 2016

Χριστός ἀνέστη!

Ἄρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες ὑμῶν, καὶ ἐπάρθητε, πύλαι αἰώνιοι, καὶ εἰσελεύσεται ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης. 

Τίς ἐστιν οὗτος ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης; Κύριος κραταιὸς καὶ δυνατός, Κύριος δυνατὸς ἐν πολέμῳ. 

Ἄρατε πύλας, οἱ ἄρχοντες ὑμῶν, καὶ ἐπάρθητε, πύλαι αἰώνιοι, καὶ εἰσελεύσεται ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης. 

Τίς ἐστιν οὗτος ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης; Κύριος τῶν δυνάμεων αὐτός ἐστιν ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης (Ψαλμ. 23, 7-10).

Η Yπεραγία Θεοτόκος στην πίστη και τη ζωή της Εκκλησίας μας

Το νέο βιβλίο του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ναυπάκτου και αγίου Βλασίου κ. Ιεροθέου:

Οι θεομητορικές εορτές. Τά ἱστορικὰ καὶ θεολογικὰ τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, (Ἱερὰ Μονὴ Γενεθλίου τῆς Θεοτόκου) Λεβαδεία 2016.

Μετά το περισπούδαστο πόνημά του για τις δεσποτικές εορτές, που εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1995, ο χαλκέντερος συγγραφέας και ιεράρχης της Ναυπάκτου έρχεται με το νέο ογκώδες βιβλίο του να συμπληρώσει ένα δίπτυχο αφιερωμένο στους μεγάλους σταθμούς του εορτολογικού κύκλου της Ορθόδοξης Καθολικής Εκκλησίας. 

Υπαπαντή και Σταυρός

2 Φεβρουαρίου: Η Υπαπαντή του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού

Υπαπαντή. Μονή Σταυρονικήτα

Σήμερον Συμεὼν ὁ πρεσβύτης, ἐν τῷ Ναῷ εἰσέρχεται, χαίρων τῷ πνεύματι τὸν Νομοδότην Μωσέως, καὶ πληρωτὴν τοῦ νόμου, ἀγκάλαις εἰσδέξασθαι· ἐκεῖνος μέν, διὰ γνόφου καὶ φωνῆς ἀμυδρᾶς, θεόπτης ἠξίωτο, καὶ κεκαλυμμένῳ προσώπῳ τῶν Ἑβραίων τὰς ἀπίστους καρδίας διήλεγξεν, οὗτος δέ, τὸν προαιώνιον Λόγον τοῦ Πατρός, σωματωθέντα ἐβάστασε, καὶ τῶν Ἐθνῶν ἀπεκάλυψε τὸ φῶς, τὸν Σταυρὸν καὶ τὴν Ἀνάστασιν. Καὶ Ἄννα Προφῆτις ἀναδείκνυται, τὸν Σωτῆρα λυτρωτὴν τοῦ Ἰσραὴλ κηρύττουσα. Αὐτῷ βοήσωμεν. Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, διὰ τῆς Θεοτόκου ἐλέησον ἡμᾶς.

Ανδρέου Ιεροσολυμίτου, Στιχηρόν ιδιόμελον της λιτής της εορτής

Η μεγάλη των Θεοφανείων εορτή

Ἐν Ἰορδάνῃ βαπτιζομένου σου Κύριε, ἡ τῆς Τριάδος ἐφανερώθη προσκύνησις· τοῦ γάρ Γεννήτορος ἡ φωνή προσεμαρτύρει σοι, ἀγαπητόν σε Υἱόν ὀνομάζουσα· καί τό Πνεῦμα ἐν εἴδει περιστερᾶς, ἐβεβαίου τοῦ λόγου τό ἀσφαλές. Ὁ ἐπιφανείς Χριστέ ὁ Θεός, καί τόν κόσμον φωτίσας δόξα σοι.

 

Μικρή μέρα - μεγάλη εορτή...

 Η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος, τα Βρουμάλια και η περίοδος προ των Χριστουγέννων

Όποιος διαβάσει τον 62^ο κανόνα της εν Τρούλλω Πενθέκτης Οικουμενικής Συνόδου (692) θα έλθει αντιμέτωπος με μια έκφανση του αγώνα της Ορθόδοξης Καθολικής Εκκλησίας κατά των επιβιωμάτων λαϊκών εορτασμών παγανιστικού χαρακτήρα. Πρόκειται, πιο συγκεκριμένα, για την απαγόρευση της πανήγυρης των "βοτών", των "καλανδών" και των Βρουμαλίων.

Επειδή το ερώτημα γι’ αυτή την τελευταία γιορτή παρουσιάζεται επίκαιρο, μιας και μόλις διανύσαμε την χρονική περίοδο του ενιαυτού στη διάρκεια της οποίας λάμβανε χώρα κατά την αρχαιότητα και τον μεσαίωνα ο εορτασμός της, θα ασχοληθώ σε ό, τι ακολουθεί με τη διασάφηση του όρου "βρουμάλια" και τα συμπαρομαρτούντα ημερολογικά ζητήματα, ταμιεύοντας την πραγμάτευση για τις καλένδες και τα βοτά στο εγγύς μέλλον.

Αποτομή κεφαλής Τιμίου Προδρόμου

 Μια πρωτότυπη ερμηνεία από τον Ρενέ Ζιράρ

Είναι νομίζω σε όλους γνωστή η αφήγηση των συνοπτικών Ευαγγελίων σχετικά με το μαρτυρικό τέλος του αγίου Ιωάννου του Προδρόμου και Βαπτιστού, την αποτομή της τιμίας κάρας του οποίου μνημονεύει η Εκκλησία μας την 29^η Αυγούστου. Αιχμάλωτος στην ανήλιαγη φυλακή του βασιλέως Ηρώδη ο Tίμιος Πρόδρομος τίθεται  στο στόχαστρο ασελγούς νυμφιδίου και της σατανικής μητέρας του, η οποία το μετατρέπει σε σεξουαλικό δέλεαρ του άνδρα της Ηρώδη και δολοφονικό εργαλείο κατά του Βαπτιστή με αφορμή ένα «πάρτι» γενεθλίων του γηράσαντος εν αμαρτίαις ηγεμόνα. Στην ακολουθία του εσπερινού της ημέρας μάλιστα ο ιερός υμνωδός γράφει:

«Γενεθλίων τελουμένων, τοῦ ἀναιδεστάτου Ἡρώδου, τῆς ἀσελγοῦς ὀρχηστρίδος, ἐπληροῦτο ἡ διάθεσις τοῦ ὅρκου, τοῦ γὰρ Προδρόμου ἡ κεφαλὴ ἀποτμηθεῖσα, ὡς ὀψώνιον ἐφέρετο, ἐπὶ πίνακι τοῖς ἀνακειμένοις, ὢ συμποσίου μισητοῦ, ἀνοσιουργήματος καὶ μιαιφονίας πλήρους!» (Δοξαστικό στιχηρών του εσπερινού της 29^ης Αυγούστου).

Πεποικιλμένη τῇ θείᾳ δόξῃ

Παναγία και άγιοι του Άθωνα

Πεποικιλμένη τῇ θείᾳ δόξῃ, ἡ ἱερὰ καὶ εὐκλεής, Παρθένε,

μνήμη Σου, πάντας συνηγάγετο, πρὸς εὐφροσύνην 
τοὺς πιστούς,  ἐξαρχούσης Μαριάμ, μετὰ χορῶν καὶ τυμπάνων, 

τῷ σῷ ᾄδοντας μονογενεῖ· Ἐνδόξως ὅτι δεδόξασται.

Αφού ευχηθώ η σκέπη της Παναγίας Μητρός του Κυρίου μας να σκεπάζει όλο τον κόσμο, ιδίως δε τους απανταχού Ορθοδόξους, αναπαράγω ένα κείμενο για την σχέση της Παναγίας μας με τους αγίους που αναδείχθηκαν στο Αγιώνυμο Όρος. 

(Το κείμενο έχει ήδη αναρτηθεί στις εξαιρετικές ιστοσελίδες Πεμπτουσία και Αγιορειτικές Μνήμες)

Αγιορειτικός Αύγουστος

 Αγιορείτες άγιοι εορτάζοντες κατά τον μήνα της Παναγίας μας

Το ορθόδοξο εορτολόγιο έχει και τον Αύγουστο να παρουσιάσει σειρά ολόκληρη αγίων που μόνασαν για κάποιο τουλάχιστον χρονικό διάστημα το περιβόλι της Παναγίας. Ανάμεσά τους συναντά κανείς ευρύτερα γνωστές εκκλησιαστικές προσωπικότητες, όπως ο λαϊκός φωτιστής της υπόδουλης Ρωμιοσύνης Κοσμάς ο Αιτωλός, ο διδάσκαλος του Γένους Ευγένιος Γιαννούλης ο Αιτωλός (17^ος αιώνας), ο οποίος έδρασε ως πρόδρομος, τρόπον τινά, του Πατροκοσμά στα μέρη της δυτικής Στερεάς Ελλάδας, ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Νήφων ο Β΄ (15^ος - 16^ος αιώνες), μια από τις θαυμαστότερες και ευγενέστερες μορφές που κόσμησαν τον οικουμενικό θρόνο στα χρόνια της δουλείας, οι κτίτορες της Ι. Μονής Παναγίας Σουμελά του Πόντου Βαρνάβας και Σωφρόνιος (10^ος-11^ος αι.), αλλά και άλλοι λιγότεροι γνωστοί πλην όμως εξίσου σημαντικοί, όπως ο όσιος Θεοφάνης ο Θαυματουργός, του οποίου η χαριτόβρυτη κάρα φυλάσσεται στον Ι. Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου στη Νάουσα ή ο Νεομάρτυρας Αγάπιος ο εκ Γαλατίστης, ο οποίος διετέλεσε και σχολάρχης της Αθωνιάδος Σχολής.

Διαβάστε περισσότερα στη σημαντική ιστοσελίδα Αγιορειτικές μνήμες: Εδώ